BELEIDSVOORSTELLEN van twee burgerplatformen op 10 juni 2017 en 3 februari 2018 VOOR ZINGEVENDE EN VERBINDENDE ZORGPRAKTIJKEN

HART BOVEN HARD LEUVEN – werkgroep ZORG OM ZORG  

BELEIDSVOORSTELLEN van twee burgerplatformen op 10 juni 2017 en 3 februari 2018

VOOR ZINGEVENDE EN VERBINDENDE ZORGPRAKTIJKEN

Aansluitend op wat voor ons goede – verbindende en zingevende –  zorg is,  onderzochten we hoe we deze kunnen realiseren. Welke voorwaarden dienen overheden en zorgorganisaties te scheppen om zingevende en verbindende zorg mogelijk te maken?

Het burgerplatform HbH formuleerde ter zake een aantal voorstellen die te groeperen zijn volgens een aantal basisprincipes, namelijk

  1. Zorg benaderen als een grondrecht voor iedereen
  2. Zorg bieden op maat van de mens
  3. Zorgen voor verzorgenden
  4. De mogelijkheden voor ‘spontane’ zorg vrijwaren, verruimen en valoriseren
  5. Zorg als hefboom voor maatschappelijke heroriëntatie/vernieuwing
  1. Zorg benaderen als een ‘grondrecht’

 Dit betekent op de eerste plaats de onvoorwaardelijke toegankelijkheid tot ‘gepaste’ zorg voor iedereen. Iedereen heeft recht op goede – zingevende en verbindende – zorg.

Investeren in toegankelijke zorg voor iedereen betekent voor ons

investeren in   lokale  en multidisciplinaire , laagdrempelige  zorg- en welzijnscentra die gratis ter beschikking zijn voor iedere zorgbehoevende en aansluiting bieden op de 6 zorgdomeinen

(gezondheidszorg, geestelijke gezondheidszorg, ouderenzorg, zorg en ondersteuning voor personen met handicap of beperking, jeugdzorg, lokaal sociaal beleid)

ondersteunen en versterken van de  actuele evoluties in de buurt- of wijkgerichte zorg,  zoals bijvoorbeeld wijkgezondheidscentra, zorgcoördinatie op niveau van regio’s …

We willen dat de bestaande en nog op te richten lokale zorg- en welzijnscentra

de eerstelijnszorgfunctie verbreden en dus niet enkel een aanbod voorzien op het domein van gezondheidszorg, maar ook op het domein van welzijnszorg

het zorgaanbod verruimen met een breed onthaal in functie van duidelijke informatie en advies voor zorgzoekers naar gepaste zorg – ook op de tweede of derde lijn zorg

bij complexe  zorgsituaties de zorg integreren en de continuïteit van zorg garanderen via een vast en duurzaam aanspreekpunt over de zorgspecialisten heen (casemanagement/trajectbegeleiding?)

de informele ondersteuners uit de omgeving van de zorgvragers begeleiden en vormen, als daar nood aan is

‘outreachend’ en aanklampend werken tav kwetsbare hulpbehoevenden

 

zorg is een publieke aangelegenheid

zorg is een sociaal basisrecht dat door de publieke sector (overheden) dient te worden gegarandeerd:

op de eerste plaats dienen de overheden zelf te zorgen voor een voldoende ruim zorgaanbod voor iedereen, dat tegemoet komt aan de diverse zorgnoden.  Zorg mag geen commerciële activiteit zijn, die enkel zorg aanbiedt als die lonend of winstgevend is aan wie het zich  kan veroorloven.

op de tweede plaats dient de overheid  bij privaat initiatief het recht op kwaliteitsvolle zorg voor ieder te garanderen via regelgeving, subsidievoorwaarden, omkaderingsnormen en toezicht.

 

  1. Zorg bieden op maat van mensen

Zorg op mensenmaat betekent voor ons dat de zorg

steunt op  een warm menselijke contact en een persoonlijke benadering

afgestemd is op de specifieke en werkelijke noden (dialogisch)

de eigen-kracht van het persoonlijk en sociaal netwerk valoriseert (verbindend)

de mogelijkheid behoudt of schept voor zinvolle activiteit (zingevend)

Deze zorg vereist

voldoende tijd om deze brede zorg te kunnen bieden

Daartoe dient het aantal medewerkers in de zorg  verhoogd te worden of moet de omkaderingsnorm worden opgetrokken – stop dus het besparingsbeleid in de zorg.

Stop ook de commercialisering van de zorg. Recent onderzoek leert immers dat commercialisering leidt tot schaalvergroting en tot reductie van het werk in de zorg tot functionele prestaties, zonder tijd en ruimte voor menselijke nabijheid, laat staan voor maatschappelijke betrokkenheid.

voorrang voor aandacht en toewijding voor de mens als geheel

De sterke informatisering, de verdere verwetenschappelijking (evidence based) en de overwaardering van expertise in de zorg leidt tot een toenemende vertechnisering. Zorg wordt gereduceerd tot het efficiënt en doelmatig ‘be-handelen’ (oplossen) van (deel)problemen bij de individuele zorgvrager, waarvoor telkens – bij iedere tussenkomst of dienst – een aparte prestatievergoeding wordt aangerekend.

Dit leidt tot dure zorg (zoals blijkt uit de ouderenzorg vandaag), versterkt de  versnippering van het aanbod, remt de ontwikkeling naar een meer multidisciplinaire en integrale of holistische zorg en

heeft negatieve gevolgen voor de toegankelijkheid van de zorg voor kwetsbare groepen.

zorg die vorm krijgt binnen een levendige samenwerking

Goede zorg is maw op de eerste plaats contextgericht en sociaal inclusief waarbij alle actoren samenwerken in levendige zorg-netwerken.

De financiering van de zorg wordt bijgevolg best gekoppeld aan programma’s gericht op zorgcontexten en zorgnetwerken.

dat ze met instemming van de zorgvrager wordt verleend

Instemming is cruciaal in iedere concrete zorgsituatie, doch ook bij de brede organisatie van de zorg, dwz

bij beslissingen over het reilen en zeilen in de zorgorganisaties

bij de beleidsbeslissingen in de zorg op alle niveau’s.

 

        3. Zorg voor de ‘verzorgenden’

 Er dient ingezet te worden op

werkbaar werk en waardering voor de zorgverleners

ondersteuning van iedere zorgverlener bij het bieden van verbindende en zingevende zorg

door een degelijke – op goede zorg geënte- basisopleiding

door het voorzien van permanente opleiding (en vormings)mogelijkheden

door het aanbieden van ondersteuning/coaching vanuit expertisecentra voor de verschillende zorgdomeinen.

teamwerking, via de vorming van kleine, deskundige zelfsturende teams binnen iedere zorgorganisatie (basismodel) die relatief autonoom kunnen werken.

een waarderend kwaliteitsbeleid

Het kwaliteitsbeleid mag  niet verward worden met een beleid van controle, monitoring en kwantificering,  maar dient gericht te zijn op het verwerkelijken van het effectief en efficiënt handelen bij het opbouwen en uitvoeren van zingevende en verbindende zorgpraktijken

Een waarderend kwaliteitsbeleid gaat uit van vertrouwen en komt de kwaliteit van het handelen van de zorgverlener ten goede in plaats van tijd en engagement af te nemen van de directe zorg.

Kwaliteitsmetingen dienen gericht te zijn op ontwikkeling en evaluatie van het beleid en de praktijk van de organisatie, aansluitend op de kenmerken van zingevende en verbindende zorg.

 

inspraak en medezeggenschap van zorgverleners

door mogelijkheden te voorzien om hun zorgen om de zorg te signaleren en bespreekbaar te maken bij een onafhankelijke ombudsdienst

door deelname van de zorgverleners aan het overleg over de organisatie van de zorg, dwz bij beslissingen over het reilen en zeilen in de zorgorganisaties en bij de beleidsbeslissingen in de zorg op alle niveau’s

 

  1. Mogelijkheden voor spontane zorg vrijwaren, verruimen en valoriseren

Ons uitgangspunt is dat mensen voor elkaar willen zorgen. We stellen evenwel vast dat maatschappelijke tendensen deze spontane zorg onder druk zetten of bedreigen (en soms onmogelijk maken). We leven immers in een tijd die gedomineerd wordt door rentabiliteit, consumptiedwang (verleiding) en prestatiegerichtheid. Economische rentabiliteit en winsten zijn doel in plaats van middel om voor mensen de mogelijkheden te scheppen om een menswaardig bestaan uit te bouwen ( Martha Nussbaum)[1].  Dit dwingt de mensen tot een jachtig leven met meer tijdsdruk en er is meer onzekerheid over inkomen. Het solidariteitsprincipe en het middelveld worden steeds meer uitgehold.

Tegenover deze tendensen willen we ijveren voor het vrijwaren, herstellen en valoriseren van de zorgdimensie.

Wij ijveren voor

een verruiming van de mogelijkheden om tijd vrij te maken voor spontane zorg  

onder andere via

algemene arbeidsduurvermindering

het flexibiliseren van het werkrooster en de loopbaan ifv zorg

het uitbreiden van mogelijkheden voor zorgverlof en ouderschapsverlof)

en dit alles niet enkel voor vrouwen, maar ook voor mannen (genderneutraliteit)

 

de erkenning en waardering van de inzet van niet-professionele zorgverleners

door hen te erkennen en te betrekken in de professionele zorg

door administratieve, financiële en sociale ondersteuning

door de inschakeling van ervaringsdeskundigen in ieder zorgdomein

door erkenning van lotgenotenwerkingen, gebruikersinitiatieven en verenigingen en toegang voor hen tot materiële en financiële steun

 

ondersteuning bij het creëren van een dragend netwerk voor daklozen, armen, allochtonen, werklozen, …  dwz voor de mensen met een zwak of geen eigen netwerk

Vermaatschappelijking van zorg staat nu voor een beleid gericht op het aanspreken van de zorgkracht van het persoonlijk en sociaal netwerk. Indien dit niet gepaard gaat met gemeenschapsvormende initiatieven voor groepen die een zwak sociaal netwerk hebben dan zullen vooral de meest zorgbehoevenden in de kou staan. Hier is gemeenschapsversterkend initiatief nodig.

 

  1. Zorg als hefboom voor maatschappelijke heroriëntering

Op verschillende punten gaan de voorstellen over wat nodig is om zingevende en verbindende zorgpraktijken te implementeren in tegen de actuele maatschappelijke tendensen en het actuele politieke streven,  waarin de economie niet ten dienste staat van de mensen maar omgekeerd, de mensen ten dienste staan van een door winst gedreven economie.

Voor ons is zorg  een zaak van ieder en alle overheden en maatschappelijke sectoren moeten bijdragen aan een leefbare en zorgzame samenleving – ook de profitsector.

Bij alle beleidsmaatregelen mbt bv wonen, werk, vrije tijd,  enz. dient waar mogelijk een zorgzaamheidsonderzoek te worden uitgevoerd, opdat diverse groepen van  zorgbehoeftige medemensen  ongehinderd zouden kunnen deelnemen aan alle facetten van het maatschappelijk leven. Vastgesteld wordt dat  waar dit (in de mate van het mogelijke) gebeurt de kwaliteit van wonen, werk … voor iedereen toeneemt.

De samenleving biedt de profitsector de condities die gunstig zijn voor succesvol ondernemen via scholing, mobiliteit, sociale voorzieningen, enz. Het moet dus een evidentie zijn dat bedrijven mensgericht ondernemen, zorgzaam omgaan met hun werknemers en met de overheid samenwerken aan een zorgzaamheidsbeleid. Dit is bij wijze van spreken een  morele (teruggeef)plicht.

Zorg is ook een basisrecht en dus een publieke zaak, gedragen door een solidaire samenleving.

Veel financiële middelen worden momenteel onttrokken aan de inzet voor het algemeen belang (door belastingontwijking) of besteed aan ‘verkeerde’ prioriteiten (wapens). Een faire en transparante bijdrage in de financiering van de zorg van ieder is een dringende eis en voorwaarde om het zorgzaam samenleven  mogelijk te maken.

Zorg kan ook niet zonder meer worden vermarkt. Zorg is , met andere woorden  geen koopwaar en kan geen bron van winst zijn voor rijke investeerders. De overheid dient ook regulerend tussen te komen bij private zorginitiatieven. Ze dient de voorwaarden op te leggen, zodat kwaliteitsvolle zorg wordt gegarandeerd en dient discriminatie te voorkomen of te bestraffen.

Zorgverleners en vooral zorgvragers, ervaringsdeskundigen en middenveldorgansaties worden benaderd als partners in het zorgbeleid op alle niveau’s. Zij hebben hun inbreng/stem bij de beleidsvoorbereiding, de implementatie en de evaluatie. Maar ook de burgers hebben hun plaats in de organisatie van de zorg. Dat kan op buurt of wijkniveau, waar in overleg met de bewoners een zorgplan/programma vanuit de visie op verbindende en zingevende zorg ontwikkeld wordt .

De zorg dient ook georganiseerd worden volgens het model van zorgcoöperaties waarin de betrokkenen (stakeholders) participeren aan de besluitvorming.

[1] citaat Nussbaum “ Overheid dient iedere mens in staat te stellen een volledig en creatief  leven te leiden,  hun potentieel te verwezenlijken en voor zichzelf een zinvol bestaan op te bouwen dat zich laat verenigen met hun menselijke waardigheid”